T.C. İŞ KANUNU
MADDE 1 : Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
MADDE 2 :
• Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye İŞÇİ,
• işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara İŞVEREN,
• işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime İŞYERİ denir.
MADDE 5 – Eşit Davranma İlkesi
• İş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırım yapılamaz.
İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmi süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.
İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.
• Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.
İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.
İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir.
MADDE 7 – Geçici İş İlişkisi
• İşveren, yazılı rızasını almak suretiyle bir işçiyi başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devrettiğinde geçici iş ilişkisi gerçekleşmiş olur.
• Geçici iş ilişkisi belirli süreli ve yazılı olarak yapılır, gerektiğinde en fazla bir defa yenilenebilir.
MADDE 8 – İş Sözleşmesi (Tanım ve Şekil)
• İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tabi değildir.
Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.
Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
MADDE 9 : Sözleşme Türünü ve Çalışma Biçimini Belirleme Serbestisi
• Taraflar iş sözleşmesini, Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler.
İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır. Bu sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya kısmi süreli yahut deneme süreli ya da diğer türde oluşturulabilir.
MADDE 11 : Belirli Süreli Hizmet Sözleşmesi
• Belirli süreli iş sözleşmesi, süresi zaman ve tarih olarak belirlenen veya işçinin üstlendiği işin türü, amacı veya niteliğinden süresinin belirli olduğu anlaşılan sözleşmedir. İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır.
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
MADDE 13 : Kısmi Süreli Hizmet Sözleşmesi
• İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.
MADDE 14 : Çağrı Üzerine Çalışma
• Yazılı sözleşme ile işçinin üstlendiği işin çıkması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir.
Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını taraflar belirlemedikleri takdirde, haftalık çalışma süresi on saat kararlaştırılmış sayılır.
MADDE 15 : Deneme Süresi
• Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.
Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir.
MADDE 16 : Takım Sözleşmesi
• Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen bu işçilerden birinin, takım kılavuzu sıfatıyla işverenle yaptığı sözleşmeye takım sözleşmesi denir.
Takım sözleşmesinin, oluşturulacak iş sözleşmeleri için hangi süre kararlaştırılmış olursa olsun, yazılı yapılması gerekir. Sözleşmede her işçinin kimliği ve alacağı ücret ayrı ayrı gösterilir.
Takım sözleşmesinde isimleri yazılı işçilerden her birinin işe başlamasıyla, o işçi ile işveren arasında takım sözleşmesinde belirlenen şartlarla bir iş sözleşmesi yapılmış sayılır.
MADDE 17 : Süreli Fesih
• Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
İş sözleşmeleri;
• İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
• İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
• İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
• İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
feshedilmiş sayılır.
MADDE 18 : Feshin Geçerli Bir Nedene Dayandırılması
• On veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.
MADDE 19 : Sözleşmenin Feshinde Usul
• İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.
İşveren bakımından beklenemeyecek haller hariç olmak üzere, hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez.
MADDE 20 : Fesih Bildirimine İtiraz
• İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir.
MADDE 21 : Geçersiz Nedenle Yapılan Feshin Sonuçları
• İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az altı aylık ve en çok bir yıllık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.
Kararının kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.
MADDE 24 : İşçinin Haklı Nedenlerle Derhal Fesih Hakkı
MADDE 25 : İşverenin Haklı Nedenle Dehal Fesih Hakkı
• Sağlık Sebepleri
• Ahlak ve İyiniyet Kurallarına uymayan haller ve benzerleri
• Zorlayıcı Sebepler
MADDE 30 : Toplu İşçi Çıkartma
• İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile, işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirir.
MADDE 32 : Ücret
• Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.
Ücret, kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir.
MADDE 53 : Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve Süreleri
• İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
• Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,
• Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara 20 günden,
• Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden,
az olamaz.
MADDE 77 : İşçi Sağlığı ve İşgüvenliği
• İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.
« Etkili özgeçmiş hazırlamak |
Toyota’nın Başarı Sırları »
Yorumlar
telekomda çalışan özürlü kadrosunda ve memur kadrosunda olupta tip iki ye geçen özrlü kadrosundan emeliliği gelen işçi lerin iş akitlerinin fesihi hakında bilgi istiyorum teşekkürler.
Ben 12 senedir çzel bir firmada çalışıyorum.Bursada Büyükşehir Belediyesinde sular idaresinde.Yani buskide
su yayaçlarının okunmasını yapıyoruz.Bizim bu güne kadar raporlu olduğumuzda kaç gün raporumuz varsa o kadar gün işe gelmiyorduk ama ne yol paramız ne de yemek paramız kesilmemekteydi.Fakat şimdi bu işe gelmediğimiz günlerin yevmiyesi yol parası yemek parası kesildiği gibi viziteye çıktığımız günün parasıda kesilmekte tam gün olarak.Bu kesinti yapılırken kurumdan parası tam olarak alınmakta fakat bizden kesildiğinde geri kuruma verilmemektedir ayrıca bizi c.tesi günü tam gün çalıştırdıkları halde c.tesi günü yemek paramızı vermemekteler.Ben bunların kanuni olup olmadığını sormak istiyorum.ilginize teşekür ederim.
İth.-ihracat firmasında çalşıyorum,yeni bir firma,kurulumu yaklaşık 2 yıl kadar.İlk maaşımı aldım ve işe girişte konuşulan yol ücreti ve aylık ödenmesi gerekn ücret yerine farklı bir ödeme yapıldı.Bu iş yerinde yemek ücreti olarak 105 ytl ticket almaktayım ve bu yemek parsını bana sanki ek bir ücret gibi gösterim biz zaten yemek paranızıda veriyoruz şeklinde bir cvp aldım.Sormak istediğim kanunen zaten benim bir yemek hakkım yok mu? Var ise bu ne kadar?
özel bir firmada çalışıyorum 105 ytl yol ücreti alıyorum fakat şirket kullanmış olduğum yıllık izne tekabil eden kısmını kesip ödeme yapıyor 4 yıldır bu firmadayım bu zamana kadar kesinti olmadı ama şimdi yapılmak isteniyor bunun geçerliliği varmıdır buna karşı kendimizi nasıl savunabiliriz